Ceny usług i dostępnych specjalistów znajdą Państwo po wybraniu odpowiedniej pozycji po prawej stronie w kalendarzu:*

• diagnoza zaburzeń osobowości dorosłych  (3 spotkaniax 50 min + opinia) - w Znanym Lekarzu umawiasz tylko pierwsza wizytę, w celu umówienia kolejnych spotkań z serii niezwłocznie skontaktuj się na Znanym Lekarzu w wiadomości ze specjalistką lub z rejestracją telefoniczną.

‍

• w przypadku posiadania wcześniejszej historii leczenia psychologicznego lub psychiatrycznego, albo diagnoz w tym zakresie, warto zabrać ze sobą dokumentację tego dotyczącą na spotkanie lub sporządzić notatkę kiedy i z jakiego powodu odbywało się leczenie, w przypadku leczenia psychiatrycznego jakie leki, w jakich dawkach i przez jaki czas były przyjmowane (dotyczy również innych chorób przewlekłych);
• jeżeli w przeszłości odbywały się diagnozy w szpitalach, prywatnych gabinetach, Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej lub posiadają Państwo opinie ze szkoły podstawowej lub świadectwa opisowe z klas I-III szkoły podstawowej, warto przynieść je ze sobą na spotkanie (dotyczy również diagnozy osób dorosłych);
• warto przed spotkaniem zebrać informacje dotyczące wczesnego rozwoju mowy, motoryki małej oraz dużej, urazów głowy i doświadczeń traumatycznych do 12. roku życia, historii psychiatrycznej chorób rodzinnych, okresów ewentualnego regresu wcześniej wyuczonych umiejętności np. mowy, chodu, treningu czystości itp.;
• jeżeli posiadają Państwo aktualne badania krwi warto je mieć ze sobą na wizycie.

Ze względu na złożoność struktury osobowości oraz różnorodność jej wzorców, trudności mogą przyjmować bardzo różne formy u poszczególnych osób. Zaburzenia osobowości dotyczą utrwalonych sposobów myślenia, przeżywania emocji i funkcjonowania w relacjach, które są sztywne, długotrwałe i często powodują cierpienie lub trudności w codziennym życiu. Objawy mogą być bardziej widoczne w relacjach interpersonalnych lub ujawniać się głównie w obszarze regulacji emocji i obrazu siebie. Możliwe jest także współwystępowanie cech z różnych wzorców osobowości.

‍

Osobowość borderline (chwiejna emocjonalnie)

Możliwe objawy i trudności:

• intensywne i niestabilne relacje – naprzemienne idealizowanie i dewaluowanie innych;
• silny lęk przed odrzuceniem i opuszczeniem;
• duża zmienność emocji – szybkie przejścia między stanami emocjonalnymi;
• impulsywność (np. w relacjach, wydatkach, jedzeniu);
• poczucie pustki i niestabilny obraz siebie;
• trudności w regulacji emocji i radzeniu sobie ze stresem.

Możliwe obszary wsparcia:

• psychoterapia CBT (często z elementami DBT) – regulacja emocji, praca nad impulsami;
• rozwijanie umiejętności interpersonalnych i tolerancji dyskomfortu;
• praca nad stabilizacją obrazu siebie;
• psychoedukacja i budowanie strategii radzenia sobie w kryzysach.

Przykłady maskowania:

• pozorna stabilność w pracy przy dużym chaosie w relacjach prywatnych;
• tłumienie emocji na zewnątrz i ich „wybuchy” w bezpiecznym środowisku;
• nadmierne dostosowywanie się, by uniknąć odrzucenia.

‍

Osobowość unikająca

Możliwe objawy i trudności:

• silny lęk przed oceną i odrzuceniem;
• unikanie sytuacji społecznych mimo potrzeby bliskości;
• niska samoocena i przekonanie o byciu „gorszym”;
• nadwrażliwość na krytykę;
• trudności w podejmowaniu nowych wyzwań.

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad przekonaniami o sobie i innych;
• stopniowa ekspozycja na sytuacje społeczne;
• budowanie poczucia własnej wartości i kompetencji społecznych;
• trening radzenia sobie z lękiem.

Przykłady maskowania:

• unikanie kontaktów tłumaczone „introwersją”;
• funkcjonowanie w bezpiecznych, przewidywalnych środowiskach;
• nadmierne przygotowywanie się do interakcji społecznych.

‍

Osobowość narcystyczna

Możliwe objawy i trudności:

• silna potrzeba uznania i podziwu;
• wrażliwość na krytykę (często ukryta pod pozorną pewnością siebie);
• trudności w empatii i uwzględnianiu perspektywy innych;
• wahania między poczuciem wielkości a poczuciem bezwartościowości;
• trudności w utrzymaniu satysfakcjonujących relacji.

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad schematami dotyczącymi wartości własnej i relacji;
• rozwijanie zdolności do empatii i refleksji nad emocjami;
• stabilizacja samooceny;
• praca nad realistycznymi oczekiwaniami wobec siebie i innych.

Przykłady maskowania:

• nadmierna pewność siebie przykrywająca kruchość emocjonalną;
• perfekcjonizm i osiągnięcia jako sposób regulacji poczucia własnej wartości;
• deprecjonowanie innych w celu ochrony własnego obrazu siebie.

‍

Osobowość zależna

Możliwe objawy i trudności:

• silna potrzeba opieki i wsparcia ze strony innych;
• trudności w podejmowaniu decyzji bez konsultacji;
• lęk przed samodzielnością i odrzuceniem;
• podporządkowywanie się innym kosztem własnych potrzeb;
• trudność w zakończeniu niesatysfakcjonujących relacji.

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – wzmacnianie autonomii i sprawczości;
• nauka podejmowania decyzji i stawiania granic;
• budowanie poczucia własnej wartości;
• praca nad lękiem przed odrzuceniem.

Przykłady maskowania:

• przedstawianie zależności jako „bliskości” lub „lojalności”;
• unikanie konfliktów poprzez nadmierne dostosowanie;
• delegowanie odpowiedzialności na innych.

‍

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (anankastyczna)

Możliwe objawy i trudności:

• silna potrzeba kontroli, porządku i perfekcji;
• trudności z elastycznością i delegowaniem zadań;
• nadmierne skupienie na szczegółach kosztem całości;
• sztywność w myśleniu i działaniu;
• trudności w odpoczynku i odpuszczaniu.

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad elastycznością poznawczą;
• redukcja perfekcjonizmu i nadmiernej kontroli;
• rozwijanie tolerancji niepewności;
• nauka równowagi między efektywnością a dobrostanem.

Przykłady maskowania:

• postrzeganie trudności jako „wysokich standardów”;
• nadmierna produktywność jako społecznie nagradzana cecha;
• kontrola emocji poprzez kontrolę otoczenia.

‍

Osobowość paranoiczna

Możliwe objawy i trudności:

• silna nieufność wobec innych
• interpretowanie działań innych jako wrogich
• trudność w wybaczaniu uraz
• nadmierna czujność i podejrzliwość

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad interpretacją intencji innych
• budowanie bezpiecznej relacji terapeutycznej
• rozwijanie elastyczności poznawczej

Przykłady maskowania:

• prezentowanie się jako „ostrożna” lub „racjonalna” osoba
• unikanie bliskości tłumaczone „samowystarczalnością”

‍

Osobowość schizoidalna

Możliwe objawy i trudności:

• dystans wobec relacji społecznych
• ograniczona ekspresja emocji
• preferowanie samotności
• niska potrzeba bliskości

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – eksploracja potrzeb i emocji
• stopniowe rozwijanie kompetencji interpersonalnych
• praca nad świadomością emocjonalną

Przykłady maskowania:

• funkcjonowanie w pracy bez widocznych trudności
• uzasadnianie izolacji „takim charakterem”

‍

Osobowość schizotypowa

Możliwe objawy i trudności:

• nietypowe przekonania lub myślenie magiczne
• dziwaczność zachowania lub wyglądu
• trudności w relacjach społecznych
• lęk społeczny związany z podejrzliwością

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad interpretacją rzeczywistości
• trening umiejętności społecznych
• (często) konsultacja psychiatryczna

Przykłady maskowania:

• ograniczanie kontaktów do bezpiecznych środowisk
• ukrywanie przekonań przed innymi

‍

Osobowość antyspołeczna

Możliwe objawy i trudności:

• lekceważenie norm społecznych
• impulsywność i ryzykowne zachowania
• brak poczucia winy lub odpowiedzialności
• manipulacja w relacjach

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad konsekwencjami zachowań
• rozwijanie kontroli impulsów
• budowanie odpowiedzialności i empatii

Przykłady maskowania:

• powierzchowny urok i dobre funkcjonowanie społeczne
• racjonalizowanie zachowań jako „sprytu”

‍

Osobowość histrioniczna

Możliwe objawy i trudności:

• silna potrzeba bycia w centrum uwagi
• ekspresyjność emocjonalna (często zmienna)
• skłonność do dramatyzowania
• uzależnienie samooceny od reakcji innych

Możliwe obszary wsparcia:

• CBT – praca nad regulacją emocji i samooceną
• rozwijanie stabilnego poczucia siebie
• praca nad autentycznością w relacjach

Przykłady maskowania:

• „bycie duszą towarzystwa” przy jednoczesnej niestabilności wewnętrznej
• nadmierna ekspresja przykrywająca poczucie pustki

‍

Dlaczego to ważne w praktyce diagnostycznej

• wiele z powyższych wzorców może przypominać ADHD lub spektrum autyzmu (np. impulsywność, trudności społeczne, potrzeba rutyny), dlatego kluczowe jest badanie trwałości, kontekstu i funkcji zachowań;
• SCID-5-PD pozwala uporządkować diagnozę i oddzielić cechy osobowości od objawów innych zaburzeń;
• w CBT szczególnie ważne jest rozpoznanie schematów poznawczych, które podtrzymują trudności (np. „jestem bezwartościowy”, „inni mnie odrzucą”, „muszę być perfekcyjny”);
• trafna diagnoza zwiększa skuteczność terapii i pozwala dobrać adekwatne techniki (np. ekspozycja, restrukturyzacja poznawcza, trening umiejętności).

‍